Klavyeler, harflerin ve sembollerin dizilimlerine göre farklı standartlara ayrılır. Günümüzde en yaygın kullanılan dizilimler Q, F ve E klavyelerdir. Bu klavyelerin her biri farklı bir dil yapısı, ergonomi felsefesi ve kullanım amacına göre tasarlanmıştır.
İşte bu üç klavye tipinin temel özellikleri, tasarlanma amaçları ve aralarındaki farkları detaylıca inceleyelim.
Q Klavye (QWERTY)
Q klavye (QWERTY), dünyada en yaygın kullanılan klavye düzenidir. Adını klavyenin sol üst satırındaki ilk altı harften (Q-W-E-R-T-Y) alır. Günümüzde bilgisayarlar, dizüstü bilgisayarlar, akıllı telefonlar ve tabletlerde varsayılan klavye düzeni olarak kullanılmaktadır.
Q klavye, 1860'lı yılların sonlarında Amerikalı mucit Christopher Latham Sholes tarafından geliştirildi. Sholes, birlikte çalıştığı ortaklarıyla birlikte ilk pratik daktilolardan birini tasarlıyordu. İlk prototiplerde harfler alfabetik sıraya göre yerleştirilmişti. Ancak sık kullanılan harfler yan yana bulunduğundan daktilo çubukları birbirine takılıyor ve yazım sürekli kesiliyordu. Bu yüzden İngilizcede en sık kullanılan harfler klavyenin farklı köşelerine dağıtıldı. Asıl amaç, mekanik daktilolarda sık kullanılan harf çiftlerini birbirinden uzaklaştırarak yazım çubuklarının çarpışmasını azaltmaktı.
20. yüzyılın ortalarında daktiloların yerini bilgisayarlar almaya başladı. Milyonlarca kişinin Q klavye düzenine alışmış olması nedeniyle bilgisayar üreticileri de aynı dizilimi kullanmayı tercih etti.
Böylece QWERTY, mekanik daktilolardan dijital dünyaya taşınarak küresel standart haline geldi.
F Klavye
F klavye, Türkçenin harf kullanım sıklığı ve yazım yapısı dikkate alınarak geliştirilen, Türkçeye özel bir klavye düzenidir. Dünyada dil bilimsel araştırmalar temel alınarak tasarlanmış ilk ulusal klavye düzenlerinden biri olarak kabul edilir.
F klavyenin geliştirilmesine, 1940'lı yılların sonlarında daktilografi öğretmeni
İhsan Sıtkı Yener öncülük etti. Yener ve uzmanlardan oluşan bir komisyon, yaklaşık 30 bin Türkçe kelimeyi inceleyerek harflerin kullanım sıklığını, ünlü-ünsüz ilişkilerini ve parmakların fiziksel gücünü analiz etti. Amaç, Türkçe metinleri daha hızlı, daha rahat ve daha az hata ile yazabilecek bir klavye oluşturmaktı.
Uzun süren çalışmaların ardından 20 Ekim 1955 tarihinde F klavye, Bakanlıklararası Standardizasyon Komitesi tarafından Standart Türk Klavyesi olarak kabul edildi. Daha sonra Türk Standardları Enstitüsü tarafından da standartlaştırıldı.
Türkiye, F klavye kullanan sporcularıyla uluslararası hızlı yazma yarışmalarında onlarca dünya şampiyonluğu ve çok sayıda dünya rekoru elde etmiştir. Bu başarılar, F klavyenin Türkçe yazım için ne kadar verimli olduğunun önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilir.
E Klavye
E klavye, Türkçe için ergonomik ve bilimsel yöntemlerle geliştirilmiş alternatif bir klavye düzenidir. Q ve F klavyeye rakip olarak tasarlanmış olup, Türkçede daha hızlı, daha konforlu ve daha sağlıklı yazmayı hedefler.
E klavye, Boğaziçi Üniversitesi bünyesinde,
Mahmut Ekşioğlu liderliğindeki araştırma ekibi tarafından yaklaşık 3 yıllık bir çalışma sonucunda geliştirildi. Proje, TÜBİTAK tarafından da desteklendi. 2015 yılında kamuoyuna tanıtıldı.
F klavyenin başarısını bir adım daha ileri götürerek, modern bilgisayar kullanıcılarının ergonomik sağlığını korumak (kas ve eklem yorgunluğunu, karpal tünel sendromunu azaltmak) ve yazım hızını maksimuma çıkarmak için bilimsel optimizasyon modelleriyle tasarlanmıştır.
TÜBİTAK destekli bu projede, parmakların hareket yetenekleri, tendonların yapısı ve Türkçe harf sıklıkları bilgisayar algoritmalarıyla analiz edilmiştir. F klavyeye göre parmakların satırlar arasındaki dikey hareketini daha da azaltmayı başarmıştır. Türkçede en çok kullanılan harf olan "E", klavyenin en güçlü parmağa denk gelen merkez noktasına yerleştirildiği için bu adı almıştır.
Standartlaşma ve yaygınlaşma aşaması henüz çok yeni olduğu için günlük hayatta kullanımı oldukça düşüktür.
Aralarındaki Farklar Nelerdir?
Klavye düzenleri arasındaki temel fark, harflerin tuşlar üzerindeki yerleşimidir. Bu yerleşim; yazma hızı, ergonomi ve kullanım alışkanlıklarını doğrudan etkiler.
|
Özellik
|
Q Klavye
|
F Klavye
|
E Klavye
|
|
Geliştirilme amacı
|
İngilizce ve mekanik daktilolar
|
Türkçe için optimize edildi
|
Türkçe için ergonomik alternatif
|
|
Geliştirildiği yıl
|
1870'ler
|
1955
|
2015
|
|
Hedef dil
|
İngilizce
|
Türkçe
|
Türkçe
|
|
Yazım ergonomisi
|
Orta
|
Yüksek
|
Yüksek
|
|
Türkçe yazım verimliliği
|
Orta
|
Çok yüksek
|
Yüksek (iddia edilen)
|
|
Yaygınlık
|
Çok yaygın
|
Türkiye'de sınırlı
|
Çok sınırlı
|
0 Yorumlar